Giờ tan học. Hai bàn tay tôi ghì vào thanh đẩy, chiếc xe trà sữa lăn ra góc đường quen trước cổng trường. Trà tự pha, khách là bạn bè, sinh viên. Có người cầm ly trà sữa lên, mỉm cười. Vài giây thôi. Nhưng vài giây đó khiến tôi biết mình sẽ gắn với nghề này — không phải vì tiền.
Chiếc xe đẩy đó, hôm nay là 10 quán AZ Tea đang chạy ở TP.HCM.
Nếu bạn đang nghĩ đến chuyện mở quán, tôi đoán được nỗi sợ của bạn: sợ mất tiền, sợ nghe nhầm người chỉ giỏi nói mà chưa từng đứng quầy. Tôi từng đứng đúng chỗ bạn đang đứng.
Còn nếu bạn chỉ cần câu trả lời nhanh — Az Bùi là ai? Tôi tên thật là Bùi Tiên, mọi người quen gọi Az Bùi: founder (người sáng lập) chuỗi trà sữa AZ Tea với 10 chi nhánh tại TP.HCM, điều hành Công ty TNHH DV AZ Cook, hơn 10 năm làm F&B (ẩm thực và đồ uống).
Đó là phần dễ kể. Phần khó hơn: tôi từng bỏ đại học khi chỉ còn hai môn — và không hối hận. Bài học đắt nhất, tôi để gần cuối. Đọc chậm thôi.
Khởi đầu bằng một chiếc xe đẩy trà sữa trước cổng trường
Hồi đó tôi là sinh viên Học viện Hàng không Việt Nam. Nhà không khá giả. Mỗi kỳ đóng học phí là một lần cả nhà ngồi tính lại. Tôi cần tiền. Nhưng không muốn ngửa tay xin.
Vậy là tôi bắt đầu với một chiếc xe đẩy.
Một chiếc thôi. Không mặt bằng, không bảng hiệu, không nhân viên. Tôi tự học pha chế, tự tính từng đồng nguyên liệu, tự trả lời câu hỏi “ly này bán bao nhiêu thì không lỗ”. Mỗi ngày tan học, tôi đẩy xe ra góc đường quen, bán cho bạn bè và sinh viên. Ai từng đẩy xe hàng ngược dòng người tan tầm sẽ hiểu: nó không đẹp như chuyện khởi nghiệp kể trên sân khấu.
Nhưng có một khoảnh khắc giữ tôi ở lại với nghề đến tận bây giờ: lúc khách cầm ly trà sữa từ tay tôi và mỉm cười. Hơn mười năm sau, với 10 chi nhánh, tôi vẫn đi tìm sự kết nối đó mỗi ngày. Tôi bán trà sữa vì cần tiền, đúng. Tôi ở lại vì những nụ cười.
Rồi năm thứ tư, tôi đứng trước quyết định mà đến giờ nhiều người vẫn hỏi: có hối hận không?
Còn 2 môn nữa là tốt nghiệp — tôi nghỉ học
Năm thứ tư, tôi còn đúng hai môn nữa là cầm tấm bằng trong tay. Hai môn.
Rồi tôi biết: muốn có chỗ thực tập, phải “chạy”. Muốn qua môn, có sẵn “đường đi tắt”. Chỉ cần gật đầu là mọi thứ trơn tru.
Tôi ngồi nghĩ rất lâu. Không phải nghĩ có tiền hay không. Mà nghĩ: nếu hôm nay tôi gật đầu với chuyện này, ngày mai tôi sẽ gật đầu với chuyện gì nữa?
Hồi đó tôi chưa gọi được thành tên, nhưng nó đã nằm sẵn trong người: không mua điều mình không xứng đáng nhận. Dù cái giá là tấm bằng đại học.
Nên tôi nghỉ học.
Nói cho rõ: tôi không khuyên bạn bỏ học. Đó là lựa chọn của tôi, hoàn cảnh của tôi. Tấm bằng vẫn đúng với rất nhiều người.
Tôi kể vì lý do khác: bạn có quyền nghi ngờ người viết — tôi còn mong bạn nghi ngờ. Nhưng một người dám buông tấm bằng vì không chịu thỏa hiệp với chính mình sẽ không bán cho bạn thứ họ không tin.
Ngày rời trường, tôi không bằng cấp. Không vốn lớn. Không người đỡ đầu. Chỉ có câu chuyện thật của mình.
Tay trắng. Và đó chưa phải phần tệ nhất.
Quán trà sữa đầu tiên trong góc hẻm — và những ngày không một khách
Từ chiếc xe đẩy, tôi dành dụm đủ thuê mặt bằng đầu tiên. Một quán nhỏ. Nằm trong góc hẻm. Không ai biết nó tồn tại.
Tôi tự pha chế. Tự bưng bê. Tự dọn dẹp. Có ngày tôi đứng sau quầy từ sáng tới tối mà không một ai bước vào. Không một ly nào bán ra. Những lúc đó, tôi lau đi lau lại cái quầy đã sạch bóng — chỉ để tay có việc mà làm, để đầu đừng nghĩ đến chuyện tiền.
Có ngày còn tệ hơn. Nguyên liệu hỏng. Cả mẻ đổ bỏ. Lỗ sạch tiền vốn. Số tiền gom từ những buổi đẩy xe — đi trong một buổi chiều.
Có tháng, tôi không biết tháng sau mình có tiền đóng mặt bằng hay không.
Tôi sẽ không vỗ vai bạn kiểu “cứ làm đi, rồi sẽ ổn”. Tôi đã ngồi trong cái quán vắng đó. Nó không ổn chút nào. Nhưng từng ngày không khách, từng mẻ nguyên liệu đổ bỏ — đều là học phí. Phần của tôi, tôi đóng rồi. Bạn không cần đóng lại lần nữa.
Từ 1 quán đến 10 chi nhánh AZ Tea: quán F&B không chạy bằng đam mê
Quán đầu tiên dạy tôi về nguyên liệu và chi phí. Tôi từng tin pha ngon là đủ. Sai. Ly trà sữa ngon mà không nắm được giá vốn thì càng bán càng lỗ.
Quán thứ hai dạy tôi về nhân sự. Khi một mình, mọi thứ nằm trong đầu mình. Khi có người làm cùng, cái đầu đó thành vô dụng — nếu không lấy ra được, không chỉ lại được. Công thức phải viết ra giấy, quy trình phải dạy lại được — không thì quán chỉ to bằng đúng sức một người.
Quán thứ ba dạy tôi về mặt bằng. Cùng một ly trà sữa, đặt sai chỗ là chết. Không sách nào dạy điều đó. Tôi học bằng tiền thật.
Ba quán. Ba cú va. Một sự thật lộ ra: đam mê không trả tiền mặt bằng. Quán F&B không thể chạy bằng đam mê — nó phải chạy bằng hệ thống.
Bạn có đang giống tôi hồi đó không — đi vắng một ngày là quán loạn? Nói thẳng: đó chưa phải một cái quán. Đó là một công việc do chính bạn tạo ra, và bạn là nhân viên bị vắt kiệt nhất trong đó. Việc của người chủ là xây một cỗ máy vẫn chạy khi mình không đứng đó.
Hơn 10 năm từ chiếc xe đẩy, AZ Tea hôm nay có 10 chi nhánh đang hoạt động tại TP.HCM. Không phải vì tôi đam mê hơn ai. Mà vì tôi thua đủ nhiều để học được cách không thua nữa.
Thua nhiều như vậy, còn đọng lại gì? Bốn điều.
4 điều tôi tin sau hơn 10 năm kinh doanh F&B
Nếu 10 năm trước có ai nói với tôi bốn điều này, tôi đã đỡ mất vài lần thua lỗ.
Kiến thức chỉ có giá trị khi được áp dụng
Đọc trăm cuốn sách mà không mở quán nào, đó là thông tin, không phải kỹ năng. Cái quán nhỏ trong góc hẻm dạy tôi nhiều hơn cả tủ sách. Muốn học nghề này? Làm một cái gì đó thật đi. Nhỏ cũng được.
Kỷ luật là nền tảng, không phải đam mê
Đam mê sẽ có ngày tắt lịm. Nó tắt đúng cái ngày bạn mệt mỏi, doanh thu thấp, nhân viên nghỉ hàng loạt. Những tháng tối nhất của tôi, sáng hôm sau tôi vẫn mở cửa. Không phải vì yêu nghề — hôm đó tôi chẳng yêu nổi. Vì kỷ luật.
Đặt lợi ích người khác lên trên lợi ích mình
Nghe lý tưởng. Thật ra là chiến lược thực dụng nhất tôi biết. Khách được phục vụ tốt sẽ quay lại, kéo theo người quen — không chiêu trò, không đốt tiền quảng cáo liên tục. Niềm tin đó sau này tôi mang lên sân khấu BNI, trong bài chia sẻ “Bí quyết xây dựng khách hàng trung thành”.
Không cập nhật sẽ thụt lùi
Thị trường F&B đổi theo mùa, đổi theo thế hệ. Món hôm nay khách xếp hàng, sang năm có thể chẳng ai gọi tên. Hơn 10 năm trong nghề, tôi vẫn đang học — không phải vì ham, mà vì sợ bị bỏ lại.
Nhưng còn một thứ nằm dưới cả bốn điều đó — bài học đắt nhất tôi hứa từ đầu bài.
Sự chân thực — thứ tôi có trước cả khi có quán
Có một chuyện tôi chưa kể. Không phải giấu — mà vì với tôi, nó bình thường như hơi thở.
Tôi thuộc cộng đồng LGBT+. Từ năm 4 tuổi, tôi đã biết mình khác biệt. Không ai dạy. Tự mình biết. Tôi chọn sống công khai — vì không muốn diễn vai người khác trong chính cuộc đời mình.
Bạn nghĩ chuyện này chẳng liên quan gì đến mở quán? Liên quan hơn bạn tưởng.
Khi không sợ là chính mình, tôi không sợ thất bại. Không sợ bắt đầu lại. Không sợ khác đám đông. Ba nỗi sợ đó — tôi đoán bạn đang mang ít nhất một cái. Chúng không giết được ai. Chỉ có trốn tránh chúng mới làm mình mòn đi từng ngày.
Hóa ra câu chuyện thật của mình là thứ bền nhất tôi từng có. Và người dám công khai con người thật thì không cần tô hồng con số để lùa gà ai.
Sức mạnh lớn nhất của một người không phải sự hoàn hảo — mà là sự chân thực.
Vì sao tôi viết blog về chuyện mở quán — và blog này dành cho ai
Câu hỏi tôi nghe nhiều nhất suốt mấy năm nay: “Az ơi, muốn mở quán thì bắt đầu từ đâu?”
Mỗi lần nghe, tôi nhớ mình của 10 năm trước. Không mentor (người dẫn dắt). Không tài liệu thực tế. Tự mò mẫm, trả giá bằng tiền thật và thời gian thật. Tôi không có ai ngồi xuống chỉ cho. Bạn thì có thể có.
Blog này dành cho bạn, nếu bạn thấy mình ở đây.
Bạn muốn mở quán F&B đầu tiên nhưng sợ mất tiền — tôi hiểu nỗi sợ đó bằng da thịt. Bạn đang có quán nhưng đi vắng một ngày là loạn — cái mệt của người không dám ốm. Bạn muốn mở thêm quán nhưng chưa có hệ thống. Hoặc đơn giản, bạn cần một người làm thật, nói thật, không tô hồng.
Giao kèo giữa tôi và bạn thế này: tôi kể cả cái đã chạy được lẫn cái đã sụp đổ. Vì người học từ sai lầm của người khác luôn đi nhanh hơn người tự trả học phí.
Nói thẳng: kinh doanh F&B là tiền thật, rủi ro thật. Câu chuyện của tôi không phải lời bảo đảm bạn sẽ thành công — quyết định cuối cùng, và trách nhiệm với đồng vốn, vẫn nằm ở bạn.
Nếu muốn bắt đầu, làm hai việc. Theo dõi blog — bài tiếp theo trả lời thẳng câu “Muốn mở quán thì bắt đầu từ đâu?”. Và để lại bình luận kể nỗi sợ lớn nhất của bạn. Tôi đọc hết — nó có thể chính là bài viết sau.
Còn muốn thấy chuyện hậu trường ở AZ Tea — ngày thường trong quán, cách tôi làm nghề — thì gặp tôi trên TikTok: @aztea.official.
Tôi không hứa công thức thần kỳ. Tôi chỉ hứa kể thật.
Hỏi nhanh — đáp thật về Az Bùi và AZ Tea
Az Bùi tên thật là gì?
Tôi tên thật là Bùi Tiên — người sáng lập chuỗi trà sữa AZ Tea, điều hành Công ty TNHH DV AZ Cook, hơn 10 năm kinh doanh F&B.
AZ Tea hiện có bao nhiêu chi nhánh?
AZ Tea hiện có 10 chi nhánh đang hoạt động tại TP.HCM. Mỗi quán mở thêm là một bài học riêng.
Az Bùi có bằng đại học không?
Không. Tôi nghỉ Học viện Hàng không Việt Nam khi còn hai môn nữa là tốt nghiệp, vì không chấp nhận “chạy” chỗ thực tập hay đi “đường tắt” qua môn. Lựa chọn cá nhân — tôi không khuyên ai làm theo.
Blog này có dạy công thức làm giàu nhanh không?
Không, và sẽ không bao giờ. Ở đây chỉ có kinh nghiệm thật: cái đã chạy được, cái đã sụp đổ, và cái giá tôi trả. Bạn đọc rồi tự quyết định.
Chưa có nhiều vốn, có nên bắt đầu không?
Tôi bắt đầu bằng một chiếc xe đẩy, nên tôi tin điểm xuất phát nhỏ không phải rào cản. Nhưng tôi cũng từng lỗ sạch vốn, nên nói thật: đừng dồn số tiền mình không được phép mất, đừng vay quá sức cho quán đầu tiên. Bắt đầu nhỏ, giữ được khả năng làm lại.
Về tác giả: Bùi Tiên (Az Bùi) — founder chuỗi trà sữa AZ Tea với 10 chi nhánh tại TP.HCM, điều hành Công ty TNHH DV AZ Cook, hơn 10 năm kinh doanh F&B. Diễn giả tại cộng đồng doanh nhân BNI với chủ đề “Bí quyết xây dựng khách hàng trung thành”. Đi lên từ một chiếc xe đẩy trà sữa trước cổng trường. Theo dõi Az Bùi trên TikTok: @aztea.official.
Leave a Reply